Sağlıklı yağ savaşını kim kazanacak?

cemre · Kayıt: 05 Mar 2008 Mesajlar: 2057 Şehir: Ankara

Son günlerde yağlar konusunda kafamız iyice karıştı. Margarin üreticilerine destek veren diyetisyenler ‘faydalı’ derken, hekimler margarini önermediklerini söylüyorlar

Sağlıklı beslenme ve tükettiğimiz gıdalarla ilgili her gün yeni şeyler öğreniyoruz. Çoğu zaman bu bilgiler birbiriyle taban tabana zıt oluyor. Öyle ki bir gün ‘En sağlıklı besin’ dediğimiz şey ertesi gün en ciddi hastalıkların sebebi olarak anlatılıyor. Özellikle yağlar konusunda kafamız tamamen karışmış durumda. 1950’li yıllarda Türkiye piyasasına girdikten sonra büyük bir buluş olarak yağ piyasasını tamamen ele geçiren margarinler son 10-15 yıllık dönemde içerdiği çeşitli maddeler nedeniyle mutfaklardan kovuldu. Benzer bir kaderi Türk mutfağının vazgeçilmezi tereyağı da yaşadı. Dedelerimizin sadece tereyağı yiyerek 90 yaşına kadar sağlıklı yaşaması bilimsel olarak bir türlü açıklanamadı.

Yağ savaşları Mutfak Ürünleri ve Margarin Üreticileri Derneği’nin birkaç hafta önce başlattığı kampanya ile yeni bir boyuta taşındı. Margarin Hakkında Bilinmeyen 7 Gerçek adını taşıyan kampanyada Türkiye’nin tanınmış beslenme uzmanları, margarinlerin sanıldığının aksine insan vücuduna yararlı maddeler içerdiğini anlatıyor. Üreticilere göre margarin artık kalp sağlığına zararlı olan trans yağlar içermiyor ve bu nedenle rahatlıkla tüketilebilir. Ancak aksi görüşte olanlar margarinden trans yağın tamamen çıkarılmasının mümkün olmadığını ve tüketiminin sınırlı olması gerektiğini savunuyor. Peki hangi yağ daha sağlıklı? Konunun uzmanlarına sorduk.

Çok kilolu değilseniz zeytinyağı kullanın

Doymamış yağlardan biri zeytinyağı. Diğer sıvı yağların hepsi çoklu doymuş yağlardandır. Ayçiçeği, soya, mısırözü, fındık, kanola gibi. Bir de margarin ve tereyağı gibi doymuş yağlar var. Sağlık açısından doymamış yağları tercih etmemiz gerekiyor. Eğer kalp hastası ve çok kilolu değilseniz zeytinyağını tercih edin. Zeytinyağı çok besleyici bir yağdır, bu nedenle obezite hastalarına ‘Biraz zeytinyağından uzak durun’ deriz, çünkü yemesi kolaydır ve iştah açar. Onlara diğer sıvı yağları, mısırözü, soya yağı ve ayçiçek yağını eşit oranda karıştırarak tüketmelerini öneriyoruz. Kızartmalarda zeytinyağı kullanmamak gerekiyor çünkü yapısı çabuk bozuluyor. Ayçiçeği veya mısırözünü tercih ettiriyoruz. Margarinler konusunda bence yanlış bir izlenim yaratılıyor. İçinden trans yağların çıkarılmış olduğu ve sağlıklı olduğu söyleniyor ama biz tıpçılar bunu kabul etmiyoruz. Kardiyoloji Cemiyeti de kabul etmiyor. İçinde Omega 3 ve 6’nın olması çok önemli değil. Biz Omega 3’ü her yerden alıyoruz. Bir yağ orijinalliğinden ve saflığından ne kadar uzaklaştırılırsa sağlık için o kadar zararlı olur. Benim sağlıklı yağ sıralamam şöyle: Sıvı yağlar grubundan en iyisi soya yağı. Sonra mısırözü, ayçiçek yağı, soya ve fındık yağı geliyor. Soya yağı oldukça sağlıklı. Bunu Türk mutfağına daha çok sokmak gerekiyor. Fındık yağı da besin değeri yüksek bir yağ ama kızartmalarda kullanmamakta fayda var. Bu sıralamada en son sırada margarin geliyor. Hatta tereyağından sonra tercih edilmeli. Dikkat ederseniz margarin reklamı yapanlar diyetisyenler. Bir kardiyolog veya hekim böyle bir reklamda yer almaz.

Prof. Dr. Ziya Mocan

(İç Hastalıkları ve Metabolizma Uzmanı)

Gelişmiş ülkelerde kanola tercih ediliyor

Murat Gökçen (Beslenme Uzmanı)

BENİM sağlıklı yağ sıralamam kanola, zeytinyağı, ayçiçek yağı, mısırözü yağı ve tereyağı şeklinde. Gelişmiş ülkelerde insanların ortalama yüzde 85’i kanola yağı kullanıyor. Bizde ise ayçiçek ve mısırözü yağı daha çok kullanılıyor. Halbuki kanola yağı çok daha kaliteli bir yağdır. İçeriğinde çok az doymuş yağ asidi ihtiva eder. Omega 3 - 6 oranı fevkalade dengelidir. Kolesterol metabolizmasına oldukça olumlu etkisi vardır. Margarinler artık korkulacak

yağ sınıfından çıktı. Çünkü eski teknoloji ile şimdiki oldukça farklı. Bu durum da káse margarinlerin tehlikeli durumlarını oldukça ortadan kaldırdı. Özellikle yumuşak margarinlere ‘sağlıksızdır’ demek haksızlık olur. Tüketicinin burada dikkat etmesi gereken en önemli şey paket üzerindeki etiketi okuması ve ‘Trans yağ içermez’ yazısını görmesi çok önemli. Türk Gıda kodeksi kaliteli yağlar için trans yağ miktarının en fazla yüzde 1 olabileceğini söylüyor. Bu oranın üstü sağlıklı değil.

Margarin vücudumuzun omega dengesini bozuyor

Prof. Dr. Ahmet Aydın (Beslenme ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı)

Margarin bana göre en zararlı yağ, neredeyse plastik gibi bir maddedir. Bir yüzyıl kalsa bozulmamasının nedeni de bu doğal olmayan yapısıdır. ‘Margari-nin içinde omega 3-6 var’ deniliyor ama aslında margarinler vücudu-muzdaki bu dengeyi tamamen bozuyor. Bu bozulma da her türlü kronik hastalığa neden olabiliyor.

Omega 3 ve 6’ya mutlaka ihtiyacımız var ama fazlası da ciddi rahatsızlıklara yol açar. Margarinlerin içinden trans yağların çıkarıldığı belirtiliyor. Fakat bu trans yağ asitlerinin yerine interesterefiye yağ asitleri konuldu. Bu asitlerin zararını ölçecek bilimsel çalışmalar henüz yapılmıyor. Benim sağlıklı yağ sıralamam şöyle: Sıcak yemekler için tereyağı, iç ve kuyruk yağları. Soğuk yemekler için sızma zeytinyağı, riviera zeytinyağı, mısırözü yağı, kanola yağı, fındık yağı.

Bu konu bizim uzmanlığımız

Margarin konusunda yapmış olduğumuz açıklama tamamıyla margarinle ilgili gelişmelerin halka anlatılmasıdır. Yani margarinlerin bitkisel sterollerden yapıldığı, trans yağ içermediği, içine A ve D vitaminlerinin eklendiği, enerji verdiği ve bu enerjisinin nasıl olduğu... Bizim bu söylemimizdeki en önemli nokta bilimsel gerçeklerdeki gelişmelerdir. İnsanlara bu gelişmeleri aktarmaya çalışıyoruz. Zeytinyağı, ayçiçek yağı, soya yağının yanı sıra oda ısısında çözülen, trans yağ içermeyen ve vitaminle desteklenen margarinin birlikte kullanımı en sağlıklı olan beslenme şeklidir. Yani hiçbir yağı tek başına önermiyoruz. Margarindeki trans yağ oranının 0.1 olması demek trans yağ içermemesi anlamına gelir. Margarinin tereyağından bile sonra geldiğini söylemek son derece yanlış. Tereyağı hayvansal kökenli. Nasıl margarinden önce gelir? Bundan 50 yıl önceki yağdan bahsetmiyoruz. Herkes kendi uzmanlık alanıyla ilgili konuşmalı bence. Bu konu bizim uzmanlık alanımız.

Taylan Kümeli (Beslenme Uzmanı)